امام خمینی (ره) و رهبری انقلاب اسلامی ایران
مهندس امیر شهسوار جلاوت
پیشگفتار
قد خلق من قبلکم سنن فسیرو فی الا رض فانظروا کیف کان عاقبه المکذبین. هذا بیان الناس و هدی و موعظه المتقین و لا تهنو و لا تحزنو و انتم الاعلون ان کنتم مومنین.(سوره آل عمران آیه های 137-138-139 )
( پیش از شما مللی بودند و رفتند پس گردش کنید در زمین تا ببینید چگونه هلاک شدند آنانکه وعده های خدا را تکذیب کردند این کتاب خدا و آیات مذکوره حجت و بیانی است برای عموم مردم و راهنما و پندی برای پرهیزکاران و شما مسلمانان هرگز در کار دین سستی نکنید و نه از فوت غنیمت و متاع دنیا اندوهناک باشید زیرا شما فاتح و پیروزمندترین و بلند مرتبه ترین ملل دنیا هستید اگر در ایمان ثابت و استوار باشید )
انقلاب اسلامی بهمن 57 ایران محاسبات مبتنی بر توازن وحشت جهان را که نتیجه قرن ها استعمار ،استبداد و استثمار در پناه ذخایر تسلیحاتی شرق و غرب بود بهم ریخت و افق جدیدی برای ما در دنیا پدید آورد. تصمیم ملت ایران برای پایان دادن به حکومت 2500 ساله شاهنشاهی که با استبداد و ظلم و جور همراه بود با رهبری مرجع عالیقدر شیعه حضرت امام همینی (ره) بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران و با وحدت فکر و عمل همراه بودو با قاطعیت به جریان افتاد که تمام ناظران جهان را در بهت و حیرت فرو برد.حال بررسی ابعاد این انقلاب و نقش رهبری پیر مراد و امام شهیدان در این بین از گستردگی زیادی برخوردار است و نیاز به مطالعه و بررسی فراوان دارد.به طوریکه شاید ساعتها و روزها وقت نیاز باشد تا بتوان با شفافیت و واقع گرایی به ابعاد آن پرداخت و سیر تحول تاریخی ایران را در طول مدت صد ساله اخیر از نهضت مشروطیت گرفته تا آغاز نهضت امام خمینی (ره) ودر نتیجه سرانجام پیروزی آن مورد نقد و بررسی قرار داد البته صاحبنظران و دانشمندان ایرانی و غیر ایرانی در ابعاد انقلاب اسلامی قلم به دست گرفته و مطالب گرانقدری را با توجه به دیدگاههای مختلف و با یاری جستن از فکر و اندیشه صحیح و ناصحیح خود نگاشته اند. گرد آورندگان این مجموعه نیز با استفاده از دیدگاههای مختلف و اوضاع سیاسی اجتماعی بیان شده توسط منابع در دسترس در حد مقدور و به طور مختصر مطالبی را گردآوری نموده اند که به شرح ذیل بیان خواهد گردید.ابتدا تعریفی از انقلاب و اصلاح که دو واژه کلیدی مجموعه فوق می تواند باشد بیان می گردد و سیر تاریخی نهضت های اسلامی در جهان و ایران مورد توجه قرار می گیرد و سپس در آغاز ، نهضت امام خمینی (ره) و مواردی را که در ابتدای انقلاب و شروع آن توسط امام (ره) پیگیری شده مورد اشاره قرار داده و عناصر اساسی در شروع نهضت را مطرح خواهیم نمود.در ادامه صف بندی های نیروی انقلابی که به شکل ملی و چه به شکل مذهبی مد نظر قرار می گیرد و نقش امام در هدایت و رهبری انقلاب بیان می گردد و شیوه هایی که امام (ره) در مبارزه بکار می بردند قید می شود. نقش رهبری امام از داخل ایران و نیز در موقع تبعید ایشان به خارج تحلیل گردیده و نقش رهبری ایشان در تداوم مبارزات بررسی می شود. در این بین ، عامل مهم تربیت نیروهای مخلص و انقلابی و نقش آنها در گسترش مبارزات و روند تداوم انقلاب مورد توجه قرار می گیرد و به نقش شخصیت هایی چون شهید آیت ا... بهشتی ، شهید آیت ا... مرتضی مطهری و دیگر شاگردان امام در نهضت اشاره می شود.
در ادامه اهمیت بازگشت امام (ره) از خارج به ایران اسلامی و ادامه نهضت تا پیروزی و شیوه های رهبری امام در این مرحله بیان می شود و در پایان مجموعه فوق به دورنمای ترسیمی از سوی امام (ره) برای انقلاب اسلامي ایران و نتیجه گیری کلی از بحث اشاره خواهد شد.البته چنانکه اشاره شد سخن در باب انقلاب اسلامی ایران و نقش رهبری عالمانه امام (ره) مثنوی هفتاد من است و نه فرصت این اجازه را به ما می دهد و نه اینکه ما را توان بیان این عظمت و شکوه است که از درگاه خداوند متعال خواهانیم که به ما قدرت درک و بیان حقایق والای این رهبر فرزانه و نهضت عظیمش را عطا فرماید. به اعتراف دانشمندان و آگاهان تاریخ معاصر ، در نیمه دوم این قرن در همه یا اکثر کشورهای اسلامی به طور پنهان یا آشکار نهضت های اسلامی در حال شکل گرفتن است و عملا درگیری هایی میان گروههای اسلامی و قدرتهای استعماری سرمایه داری و یا مسلک های عادی وابسته به استعمار تازه پای و غالبا با هر دو در جریان است.کارشناسان و صاحبنظران علوم سیاسی در جهان اعتراف دارند که مسلمانان پس از یک دوره فروریختگی و از هم پاشیدگی ذهنی بار دیگر در جستجوی هویت اسلامی خود در برابر غرب سرمایه داری می باشند که البته در حین مبارزات انقلابی شرق کمونیستی نیز مطرح بود ولی مسلما در هیچ یک از کشورهای اسلامی نهضتی به عمق و عظمت انقلاب اسلامی ایران که در سال 1342 با رهبری امام خمینی (ره) به وقوع پیوست وجود ندارد. استاد شهید مطهری در کتاب (بررسی اجمالی نهضت های اسلامی در صد ساله اخیر ) بیان می فرمایند که ( اینکه مردم ما فعلا در متن جریان نهضت قرار دارند آنها را از تحلیل ماهیت نهضت بی نیاز نمی کند هر نهضت در حالی که در جریان است برای مردمی که در متن آن قرار دارند بیشتر نیازمند به تحلیل و بررسی است تا وقتی که پایان می پذيرد و یا نسبت به مردمی که در خارج و یا حاشیه قرار دارند ) از طرف دیگر ایشان در ادامه بیان می کنند که به هر حال تحلیل این نهضت چه برای مردم معاصر که خود در آن شرکت دارند و چه برای آیندگان تاریخ که بخواهند درباره آن قضاوت نمایند هم اکنون امر ضروری است.پس با توجه به این مطلب اهمیت بررسی و تحلیل انقلاب معین می گردد و ما در این مجموعه به بررسی این موضوع خواهیم پرداخت در این مطالعه نقش انکار ناپذیر امام خمینی (ره) بیان می گردد اما ابتدا به بررسی ریشه ها و علل اصلی آغاز نهضت می پردازیم.
1. ریشه های اصلی به وجود آمدن انقلاب اسلامی ایران
انقلاب اسلامی ایران در ادامه مبارزات سیاسی نیم قرن اخیر در کشور به وقوع پیوسته است که ریشه اصلی آن را باید در تصادم جریانات سیاسی با روح اسلامی این جامعه جستجو کرد در صد ساله اخیر بزرگان دینی و مذهبی بسیاری در مقابل استبداد و زورگویی های پادشاهان و سیاستمداران خارجی اقدام به مبارزه نموده اند و از خود عکس العمل نشان داده اند که از آن جمله می توان به مراجع تقلید از جمله میرزای شیرازی و روحانیون دلسوخته چون آیت ا... مدرس ، شیخ فضل ا... نوری غیره نام برد. در نیم قرن اخیر ، جریان هایی رخ داده است که بر ضد اهداف عالیه اسلامی و در جهت مخالفت با آرمانهای مصلحان صد ساله اخیر بوده است و این امر طبعا نمی تواند برای همیشه از طرف جامعه ما بدون عکس العمل باشد از دیدگاه استاد شهید مرتضی مطهری عوامل مهمی که باعث بوجود آمدن انقلاب و روند شکل گیری آن شد عبارتند از :
- استبداد خشن و وحشی و سلب هر نوع آزادی
- نفوذ استعمار نو، یعنی شکل نامرئی و خطرناک استعمار چه از جنبه های سیاسی و چه از جنبه های اقتصادی و چه از جنبه های فرهنگی
- دور نگهداشتن دین از سیاست بلکه بیرون کردن دین از میدان سیاست
- کوشش برای بازگرداندن ایران به جاهلیت قبل از اسلام و احیاء شعارهای مجوسی و میراندن شعارهای اصیل اسلامی که تغییر تاریخ هجری محمدی به تاریخ مجوسی یک نمونه آن است.
- قلب و تحریف در میراث گرانقدر فرهنگ اسلامی و صادر کردن شناسنامه جعلی برای این فرهنگ به نام فرهنگ موهوم ایرانی
- تبلیغ و اشاعه مارکسیسم دولتی
- کشتارهای بی رحمانه و ارزش قائل نشدن برای خون مسلمانان ایرانی و همچنین زندان ها و شکنجه ها برای متهمان سیاسی
- تبعیض و ازدیاد روز افزون شکاف طبقاتی علی رغم اصلاحات ظاهری ادعایی
- تسلط عناصر غیر مسلمان بر مسلمانان در دولت و سایر دستگاهها
- نقض آشکار قوانین و مقررات اسلامی چه به صورت مستقیم و چه به صورت ترویج و اشاعه فساد در همه زمینه های فرهنگی اجتماعی
- مبارزه با ادبیات فارسی اسلامی که حافظ و نگهبان روح اسلامی ایران است بنام مبارزه با واژه های بیگانه
- بریدن پیوند از کشور های اسلامی و پیوند با کشورهای غیر اسلامی و احیانا ضد اسلامی که اسرائیل نمونه آن است.
می توان گفت این موارد از عوامل مهم و عمده ای است که اندیشمند گرانمایه استاد شهید مطهری بیان فرموده اند امام به طور خلاصه می گفت دلیل بارز و روشن تولد انقلاب اسلامی همان وويژگیهای بنیادی مکتب اسلام است و در خط فکری اسلام حرکت توده های عظیم مردمی را جهت می دهد.طرح حکومت اسلامی در اوج خفقان رژیم استبدادی از جانب امام خمینی (ره) ارائه شد و خطوط کلی آن در کتاب ولایت فقیه ایشان ترسیم گردید. همانطور که در قانون اساسی تصریح گردیده است تبلور آرمان سیاسی ملتی هم کیش و همفکر است که به خود سازمان می دهد تا در روند تحول فکری و عقیدتی راه خود را به سوی هدف نهائی (حرکت به سوی ا... ) بگشاید و جامعه را با موازین اسلامی جامعه نمونه (اسوه) بنا کند.
1. امام خمینی (ره) در آغاز نهضت
در فروردین ماه 1340 یکی از مراجع تقلید شیعه به نام آیت ا... العظمی بروجردی درگذشت مراسم تشییع ایشان که در حد خود بی سابقه بود با حضور دهها هزار نفر از مردم شهرهای مختلف ایران برگزار شد ایشان که در قم مرکزیتی محکم داشتند و مرجعیت پذیرفته شده ای میان همگان داشتند و در داخل و خارج کشور مقلدین فراوانی نیز دارا بودند. ایشان در طول زندگی خود بیشتر به ارائه خدمات علمی و احداث بناهای عمومی چون مسجد و بیمارستان و غیره می پرداختند و رغبت چندانی به مبارزه با رژیم نداشتند و علل آن را می توان از کتب معتبر مورخین معاصر جست. از طرف دیگر آیت ا... کاشانی عقیده بر مبارزه مستقیم داشت و در زمان رضا شاه در صف مدرسین بود و با ترتیب دادن گروههای پارتیزانی و چریک در عراق ضربات مهمی بر انگلستان وارد آورد.اما امام خمینی (ره) بعد از رحلت آیت ا... بروجردی مرجعیت عام در کشور را بر عهده گرفت و فعالیت سیاسی خود را آغاز نمود که در سال 1340 مرحله نخست آن بود یعنی زمانی که شروع به تحریر کتاب مشهورشان کشف اسرار پرداخت امام در این کتاب تعالیم مبارزاتی اسلام را منعکس نمودند در این کتاب امام (ره) انقلاب مسلحانه اسلامی را حمایت بلکه مسلمین را به آن دعوت می نماید. لازم است در اینجا بیاناتی از امام (ره) را که در کتاب کشف اسرار نگاشته اند قید کنیم. امام (ره) می فرمایند :ای بی خردان ، اسلامی که می گوید« واقتلوهم حیث ثقفتموهم و اخرجوهم من حیث اخرجوکم » ( دشمنان را هر کجا که یافتید بکشید و آنان را از جائی که شمارا بیرون کرده اند بیرون برانید. آیه 191 سوره بقره ) آیا می گوید دست روی دست بگذاری تا دیگران بر شما چیره شوند اسلامی که می گوید «و قاتلوا فی سبیل ا... الذین یقاتلونکم » (در راه خدا با آنان که با شما جنگ می کنند پیکار کنید آیه 190 سوره بقره ) می گوید خود را تسلیم دیگران کنید ... و صدها آیات و احادیث برای جنگ با اجانب و برای استقلال کشور آورده آیا مردم را از کوشش و جنگ باز می دارد .امام (ره) با تاکید به آیات ذیل طریق اسلامی انتخاب جهت را معین می نمایند و این همان تکلیف دینی است که هر مسلمان دارد اما ظاهرا امام در این موقع فعالیت سیاسی نداشته است و این عبارات نشانگر این است که ایشان مبارزات سیاسی ضد استعماری سالهای بعد از شهریور 20 را به دقت دنبال می نموده است و با آن همگام و همراه بوده است همین طرز فکر و چهره درخشان روحانی و انقلابی ایشان بوده است که مرحوم آیت ا... کاشانی می گوید : (تنها کسی که بعد از من امید است به درد ملت ایران بخورد آقای خمینی است )البته یادنامه سید علی وزیری که در تاریخ 11 جمادی الاولی 1363 قمری (1321 شمسی ) شرحی به خط امام خمینی (ره) وجود دارد که حاکی از عمق تفکر سیاسی ایشان بوده و در این سند امام تمامی مردم را به مبارزه در راه خدا دعوت می کند و این زمانی است که هنوز امام خمینی (ره) در تدریس بودند و نه در صحنه سیاسی و این امور را خواص روحانیون اهل سیاست به خوبی درک نموده بودند و شاید هدف امام (ره) این بود که سالیان درازی را به تدارک انسانهایی بپردازد که بتوانند بار عظیم مسئولیت مبارزه را شجاعانه به دوش بگیرند بدون اینکه در مرحله اول خود را بشناسند. امام در مرحله بعدی دنبال زمان مناسب بود و آن پس از درگذشت آیت ا... بروجردی حاصل گردید. در کتاب بررسی و تحلیلی از نهضت های امام خمینی (ره) در این خصوص نوشته شده است که (... لیکن لازم بود که پیش از هر کار در اندیشه انگیزه محرکی باشد که بتواند نظر عامه مردم را به خود جلب نماید) شعارهایی چون مبارزه با امپریالیسم ،استعمار و رژیم شاهنشاهی و مبارزه در راه تامین حقوق توده های زحمتکش نمی توانستند عامه مردم را برای نهضت آماده کنند چون موجب زدن برچسب (آخوند سیاسی ) بود و مقدس نماهای بی خبر از اسلام را و همچنین توده عوام را نمی تواند همراهی کند تنهاترین عامل و شعار که می تواند شعله مبارزه را بیفکند انگیزه مذهبی می باشد و امام از این عامل بهرمند گردید و نهضت را آغاز نمود.
3- اولین مبارزه امام خمینی (ره ) در مقابل رژیم شاهنشاهی
بعد از انحلال مجلس بیستم به وسیله امینی در اوایل سال 40 مقررات مورد نیاز دولت با فرم ابتکاری تصویبنامه انجام گرفت برای مردم که مجالسی از نوع مجلس دوره نوزدهم را دیده بودند (با آن ترتیب انتخابات و نمایندگانی که داشت و قوانینی که تصویب می کرد) تفاوتی با تصویبنامه های دولت علم نمی دیدند و ترجیح می دادند لااقل با عنوان هم نمایندگانی داشته باشند تا ادای قانونگذاری در آورند در اصول 91 و 92 متمم قانون اساسی تشکیل انجمن های ایالتی و ولایتی پیش بینی و شرایط انتخاب کنندگان و انتخاب شوندگان در مواد 7 و 9 نظامنامه انجمن مصوب دوره اول مجلس معین شده بود و سه امر را در بر داشت :
- باید متدین به دین حنیف اسلام باشند و فساد عقیده نداشته باشند.
- هنگام سوگند باید به قرآن مجید سوگند یاد نمایند.
- طایفه نسوان از انتخاب کردن و انتخاب شدن محرومند.
مطبوعات روز 16 مهر 41 اعلام داشتند که دولت لایحه ایالتی و ولایتی جدید را تصویب کرد و در آن قید اسلام از شرایط شرکت کنندگان و انتخاب شوندگان حذف و به جای سوگند به قرآن به کتاب آسمانی قید شده بود و به زنان حق رای داده بودند و این عاملی برای آغاز مبارزه علنی از سوی امام خمینی (ره ) شد و این مبارزه ای بود که می توانست تمام نیروها را بسیج نماید و قیام را همگانی سازد و ماهیت رژیم را منعکس نماید. روز 16 مهر اولین اجتماع آیت ا... خمینی ، شریعتمداری و گلپایگانی در منزل مرحوم آیت ا... حائری ، موسس حوزه علمیه قم تشکیل یافت در این امر تلگرافی به شاه نوشته شد و از وی لغو این تصویبنامه را خواستار شدند در طی مبارزات امام علیه تصویبنامه شاه جواب قانع کننده ای نداد و از سویی موضوع را به دولت احاله داده بود. دولت اعلم می خواست با تلاش در جهت ارعاب و خفقان موضوع را فروکش دهد ولی نتوانست و رژیم در مقابل موضوع عقب نشینی نمود و دولت در مسئله تصویبنامه انجمن های ایالتی و ولایتی که به صورت یک موضوع سیاسی مذهبی بروز نمود شکست خورد و این اولین پیروزی مردمی بعد از کودتای 28 مرداد بود ولی امام (ره) به عقب نشینی دولت اکتفا نکردند بلکه آن را ادامه دادند و با رهبری خود انقلاب را به پیش بردند.
4- امام خمینی (ره ) و تداوم مبارزات انقلابی
امام خمینی با ادامه مبارزات خود زمینه های مبارزه را آغاز نموده و با حمایت مردم روند آن را شکل بخشید. در ادامه ایشان به انقلاب سفید شاه موضع گرفتند و در مقابل آن به مبارزه پرداختند. رژیم شاه با هدف مهار مبارزات امام در تاریخ 1342 به مدرسه فیضیه قم یورش برد در این موقع امام در پیاپی بدین مناسبت با صراحت سازش ناپذیری خود را اعلام می دادند :« من اکنون قلب خود را برای سرنیزه های مامورین شاه حاضر کردم ولی برای قبول زورگویی ها و خضوع در مقابل جباری های شما حاضر نخواهم شد من به خواست خدا احکام خدا را در هر موقع مناسبی بیان خواهم کرد و تا قلم در دست دارم کارهای مخالف مصالح مملکت را بر ملا می کنم » و این فاجعه باعث تشدید مبارزات گردید و مردم در شهرهای مختلف با برگزاری مراسم چهلم فاجعه اعتراض خود را نشان دادند و این چهل ها بود که تکامل تدریجی مبارزات را فراهم می آورد تا اینکه مردم در اعتراض به روند تدریجی اصلاحات شاه مخلوع تحت عنوان انقلاب سفید که دیکته شده آمریکا بوده به مبارزه پرداختند و حماسه 15 خرداد شکل گرفت این فاجعه باعث گسترش انقلاب در تمامی کشور گردید. در این بین امام خمینی (ره) راهی زندان شد رژیم با این فکر که با محدود نمودن امام نهضت را کنترل خواهد نمود دچار اشتباه شد بلکه امام بلافاصله بعد از آزادی از زندان در سخنرانی عزم خود را بر ادامه نهضت راسختر نمود. امام فرمودند : « خمینی را اگر دار بزنند تفاهم نخواهد کرد اشتباه نکنید اگر خمینی هم با شما سازش بکند ملت اسلام با شما سازش نمی کند اشتباه نکنید ما در همان سنگری که بودیم هستیم با تمام تصویبنامه های مخالف اسلام که گذشته است مخالفیم با تمام زورگوئی ها مخالفیم»امام (ره) در مقابل لایحه کاپیتالاسیون نیز واکنش تندی را نشان دادند و به افشای ماهیت این لایحه و ارتباط شاه با امریکا پرداخت در صورتی که شاه با واهمه نماینده ای به سوی امام فرستاد تا ایشان را از ایراد سخنرانی منصرف نماید ولی امام با قاطعیت این امر را ادامه دادند و به ایراد سخنرانی پرداختند.
5- امام و هدایت انقلاب از خارج از کشور
با گسترش مبارزات امام رژیم با احساس خطر چاره را در این یافت تا امام خمینی (رهبر نهضت ) را به خارج از کشور تبعید نماید. ابتدا امام خمینی را به ترکیه فرستادند امام در هر مرحله از تبعید خود با برنامه مدون و حساب شده انقلاب را از دور هدایت می نمودند در این بین نقش نیروهای واسطه که جزو یاران امام خمینی (ره) بودند انکار ناپذیر است.امام خمینی (ره) در تاریخ 13 مهر 1342 (جمادی الثانی 1358 ه.ق) از ترکیه به عراق تبعید گردید. فشار افکار عمومی و اعتراضات مردم و علما مشکلات دولت ترکیه در نگهداری و کنترل فعالیت های امام با توجه به جو مشابه ترکیه و ایران و از این دو مهمتر وضع نجف و سکون و رکود حاکم بر فضای حوزه آن دیار از جمله عوامل اصلی تغییر محل تبعید بودند. اندیشه جدایی دین از سیاست تحت تاثیر تبلیغات دیرینه استعمار و سیاستهای رژیم بعثی عراق به نحو چشمگیری بر این حوزه سایه افکنده بود حضور در چنین فضایی و تحمل آن برای شخصیتی مبارز و آگاه و دردآشنای مشکلات عدیده جهان اسلام بسیار سخت و رنج آور بود امام خمینی در نجف علاوه بر تدریس دوره های درس خارج فقه و ارائه مبانی نظری حکومت اسلامی تحت عنوان ولایت فقیه و علیرغم دشواری های موجود فعالانه مسائل سیاسی ایران و جهان اسلام را تعقیب می کردند و با انقلابیون ایران خانواده شهدای 15 خرداد و زندانیان سیاسی به شیوه های مختلف در تماس بودند امام در این فرصت با دانشجویان و مسلمانان کشورهای مختلف ارتباط برقرار می نمودند و مسائل جهان اسلام خصوصا فلسطین را دنبال می کردندو ملاقاتهای مختلفی با سران سازمانهای مبارز فلسطین برقرار می نمودند در حالی که در کشور جو خفقان برقرار شده بود و رژیم شاه به تبعید و حبس و شکنجه های سخت و شهادت مسلمانان انقلابی می پرداخت که شهادت آیت ا... سعیدی و غفاری در زیر شکنجه مامورین شاه نمونه هایی از آن است ادامه مبارزات امام ، شاه و آمریکا را بر آن داشت تا امام را به کشوری دورتر و نه همسایه تبعید نماید امام خمینی بعد از کویت به کشور فرانسه تبعید شد در این بین آمریکا به برنامه های رفورمیستی خود در ایران ادامه می داد از جمله این برنامه ها تغییر تاریخ شمسی کشور که برمبنای هجرت پیامبر عظیم الشان اسلام از مکه به مدینه می باشد به تاریخ شاهنشاهی بود. ترویج بهائیت و فرماسونری و علنا در کشور از دیگر برنامه هایی بود که در کشور پیاده شد. در این مدت جبهه ملی درگیر مسائل تشکیلاتی و داخلی خود بود و عملا انسجام آن از هم پاشیده شده بود و نیروهای مختلف از طیف های چپ و توده و یا کمونیست هر یک با تکیه بر اعتقادات گروهی به مبارزه می پرداختند ولی هیچکدام به اندازه نیروهای مذهبی در دل مردم جای نداشتند.پس از برملا شدن انحرافات سازمان های التقاطی و متلاشی شدن تشکیلات آنان از سال 51 به بعد گروههای مبارز و محدود دیگری متشکل از معتقدان به راه امام تشکیل شد که برجسته ترین آنها 7 گروهی بودند که بعد ائتلاف کرده و سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی را به وجود آوردند.تشکیل و فعالیت این گروهها همسو با قیام مردم و عمدتا در حمایت تظاهرات و اعتصابهای سالهای 56 و 57 ملت ایران بود. مردم نهضت را با هدایت و رهبری فرزانه که دور از وطن بودند با استفاده از اعلامیه های رسیده ادامه می دادند و روند شکل گیری تدریجی انقلاب تسریع پیدا کرده بود و رفته رفته انقلاب به پیروزی و ثمره خود نزدیک می شد. مردم منتظر بودند تا امام خمینی از فرانسه ( نفل لوشاتو) که مدت هایی را به مصاحبه خبرنگاران کشورهای مختلف طی نموده بودند به وطن برگردند. امام (ره) در فرانسه مصاحبه های مختلفی را در جهت معرفی انقلاب و وضعیت سیاسی و اجتماعی کشور با خبرنگاران انجام می داد شخصیت هایی چون آیت ا... مطهری و شهیدايت ا.. بهشتی و دیگران در داخل کشور انقلاب را در مسیر خود هدایت می کردند و ایشان که تربیت شده امام بودند تفکرات و اندیشه ایشان را به مردم القاء می نمودند و از طریق سخنرانی ها یا اعلامیه ها گاها با انتشار کتب و درج مقالات افکار دینی را برای جوانان مشتاق آموزش می دادند و جانهای تشنه انقلاب اسلامی و دین مبین محمدی را سیراب می نمودند.
6- امام خمینی (ره) و بازگشت به وطن
امام خمینی سرانجام در تاریخ 12 بهمن 1357 به کشور مراجعت نمودند و با استقبال کم نظیر مردم روبرو شدند و در سخنرانی که در بهشت زهرا ایراد نمودند موضع خود را در مقابل دولت شاهنشاهی نشان دادند و با تشکیل شورای انقلاب مواضع خود را در تشکیل نظام جمهوری اسلامی ایران و دولت موقت بیان فرمودند و در ابتدا مهندس بازرگان را مسئول تشکیل دولت وقت نمودند و با تلاش مردم و رهبری امام سرانجام در 22 بهمن 1357 انقلاب اسلامی ایران به پیروزی رسید و بنای یک حکومت اسلامی با رهبری فقیه عادل و آگاه که خود نهضت را آغاز نموده و در طول مدت آن را رهبری نمود و خود نیز بعنوان بنیانگذار و معمار اصلی این نظام مطرح گردید.امام خمینی (ره) با کمک شاگردان و یاران خود نظامهای مدنی و قانونی این نظام را طراحی نمودند و ساختار اداری کشور را در عرصه های مختلف فرهنگی ،اجتماعی و سازندگی بنا نهادند که از جمله آنها سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ، نهضت سواد آموزی ، جهاد سازندگی و بنیادهای شهید مستضعفان و جانبازان و . . . می باشد.
7- امام و دورنمای انقلاب اسلامی ایران
امام بعد از پیروزی انقلاب را به حال خود نگذاشتند بلکه در مقاطع حساس رهنمودهای مهمی را در ادامه نهضت تا رسیدن به خودکفایی و استقلال نهایی ارائه دادند و در مراحل مختلف به مناسبت های متعددی سخنرانی های ارشادی خود را بیان می فرمودند که می توان در متن این سخنرانی ها شاهد آن شد که بیشتر در مجموعه های مستند به نام صحیفه نور یا کوثر جمع آوری شده است و با مراجعه به آنها می تواند دلمشغولی امام را در رابطه با آینده انقلاب و ادامه راه مشاهده نمود.
در دورنمای انقلاب اسلامی ایران اندیشمندان اسلامی اقدام به نگارش مطالب گرانقدری نموده اند که از آن جمله بیانات استاد شهید مطهری می باشد که آفات انقلاب و نهضت را در بند های زیر خلاصه نموده اند و برای دوری از آنها و عدم تغییر مسیر انقلاب سفارشات متعددی ارائه فرمودند که به ترتیب زیر می باشد :
1- نفوذ اندیشه های بیگانه
2- تجدد گرایی افراطی
3- ناتمام گذاشتن مسیر انقلاب
4- رخنه فرصت طلبان
5- ابهام طرح های آینده
6- ششمین آفتی که یک نهضت خدایی را تهدید می کند از نوع معنی است یعنی از نوع تغییر جهت دادن اندیشه ها
هر یک از این موارد ششگانه نیاز به بحث و بررسی دارد که در این مقاله مختصر مجال آن نمی باشد امام خمینی (ره) در وصیت نامه الهی سیاسی خود روند آتی انقلاب را چنین تصویر می نمایند بی تردید رمز بقای انقلاب اسلامی همان رمز پیروزی است و رمز پیروزی را ملت می داند و نسلهای آینده در تاریخ خواهند خواند که دو رکن اصلی آن انگیزه الهی و مقصد عالی حکومت اسلامی و اجتماع ملت در سراسر کشور با وحدت کلمه برای همان انگیزه و مقصد. اینجانب به همه نسل های حاضر و آینده وصیت می کنم که اگر بخواهید اسلام و حکومت ا ... برقرار باشد و دست استعمار و استثمارگران خارج و داخل از کشورتان قطع شود این انگیزه الهی را که خداوند تعالی در قرآن کریم بر آن سفارش فرموده است از دست ندهید و در مقابل این انگیزه که رمز پیروزی و بقا آن است فراموشی هدف و تفرقه و اختلاف است.
7- نتیجه گیری
اما حاصل این بحث که در قالب نتیجه گیری مطرح می گردد بیان این مطلب است که در هر انقلابی باید موارد ذیل را مورد تجزیه و تحلیل قرار داد :ماهیت1- نهضت 2- هدف نهضت 3- رهبری نهضت 4- آفات نهضت
اما مورد بحث ما عنوان سوم یعنی رهبری است آنچه مشخص و مبرهن است انقلاب اسلامی ایران یک انقلاب فرهنگی است و ماهیت آن با سایر انقلابات در جهان از جمله فرانسه و انقلاب اکتبر روسیه متفاوت است و شاید بتوان گفت با انقلاب اسلامی صدر اسلام شباهت دارد.یکی از شاخص های بررسی هر انقلابی رهبری آن می باشد بالتبع هر نهضتی نیازمند به رهبر و رهبری است در این جهت جای سخن نیست که یک نهضت با ماهیت اسلامی نیازمند رهبری باشد که به جهابینی اسلام یعنی بینش و نوع دید اسلام درباره هستی و خلقت و مبدا و خالق هستی و جهت و ضرورت هستی از دید و بینش اسلام آگاهی کامل داشته باشدواین امر میسر نمی گردد مگر اینکه رهبری مردم را فردی آگاه به زمان و مجتهد و پرورش یافته در متن فرهنگ اسلامی بر عهده گیرد و این فردکسی نبود مگر امام خمینی (ره)استاد شهید مطهری در این باب می فرماید :( این فرهنگ غنی و عظیم اسلامی است که می تواند و باید پشتوانه نهضت واقع شود و هم علماء اسلامی متخصص در این فرهنگ عظیم و آگاه به زمان هستند که می توانند و هم باید نهضت را رهبری نمایند.) در طول مدت 15 سال مبارزه امام ، هوشیاری درایت و توکل به خداوند متعال از جمله عوامل مهمی بود که ایشان را به پیروزی به همراهی مردم رسانید. تذکرات و رهنمودهای ایشان در مواقع حساس زمانی و سخن گفتن از دل و جان مردم و فطرت خداجو و بیدار آنان بودکه انقلاب را در مسیر مستقیم و متعالی هدایت می کرد در آخر قطعه شعری را که استاد شهید مطهری در مدح امام خمینی (ره) سروده اند و حاکی از عشق و علاقه ایشان به استاد و رهبر فرزانه مان است را می آوریم :
این نفس جان دامنم بر تافته است بوی پیراهن یوسف یافته است
کز برای حق صحبت سالها فاش گو رمزی از آن خوشحالها
تا زمین و آسمان خندان شود عقل و روح و دیده صد چندان شود
گفتم ای دورافتاده از حبیب همچو بیماری که دور است از طبیب
من چه گویم یک رگم هوشیار نیست شرح آن یاری که او را یار نیست
شرح این هجران واین خون جگر این زمان بگذار تا وقت دگر
فتنه و آشوب و خونریزی مجو پیش از این از شمس تبریزی نگو
خوشتر آن باشد که سر دلبران گفته آید در حدیث دیگران
9- منابع و ماخذ
- بررسی اجمالی نهضت های اسلامی در صد ساله اخیر/استاد شهید مطهری
- قیام و انقلاب مهدی (عج) / استاد شهید مطهری
- تاریخ سیاسی معاصر ایران جلد 1 / دکتر سید جمال الدین مدنی
- انقلاب و ابتذال /عزت اله راد منش
- مبانی تصمیم گیری سیاسی از دیدگاه امام خمینی / ابراهیم برزگر
- کوثر جلد 1 و 2و3 / موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)
- وصیت نامه الهی سیاسی امام خمینی (ره)
- بررسی و تحلیلی از نهضت امام خمینی (ره) / حجت الاسلام دوانی
- کشف اسرار /امام خمینی (ره)
- فرهنگ سیاسی معاصر / دیوید رابرتسون ترجمه مهندس عزیز کیاوند
- بنیادهای علم سیاست /عبدالرحمان عالم
- فرهنگ معاصر (انگلیسی غارسی ) /محمد رضا باطنی
مدیر وبلاگ